Pyetėsor mbi Studentėt Shqiptarė nė Universitete tė Huaja

Nėntor 2005 – Qershor 2006

Autorėt: Dorian Kēira, Endri Deliu, Orges Deliu, Blendi Ramaj

 

Pėrmbledhje

Mes nėntorit 2005 dhe qershorit 2006 u zhvillua njė pyetėsor me studentėt shqiptarė qė studiojnė jashtė vendlindjes. Rezultati mė interesant i kėtij pyetėsori ėshtė tendenca qė kanė studentėt pėr kthimin nė vendlindje pas mbarimit tė studimeve. Mė shumė se gjysma e studentėve janė akoma tė pavendosur nėse do kthehen apo jo, rreth njė e katėrta mendojnė tė kthehen, rreth 15% mendojnė tė jetojnė mes vendlindjes dhe njė vendi tjetėr dhe vetėm rreth 10% mendojnė se nuk do kthehen. Rezultatet e kėtij pyetėsori mund tė ndihmojnė nė krijimin e njė strategjie pėr tė ashtuquajturin „kthimi i trurit“ - brain gain.

 

 

Mbėshtetur nga:

Rrjeti Internacional i Shoqatave Studentore Shqiptare

 

 

Kontakti:

pyetesor@albstudent.net

 

 

 

 

Pasqyra e Lėndės

 

 

 

1. Hyrje
2. Mbledhja e tė Dhėnave
3. Gabimi Statistikor dhe Intervali i Konfidencės
4. Rezultatet pėr tė Gjithė Studentėt
5. Rezultatet pėr Studentėt nga Shqipėria
6. Rezultatet pėr Studentėt nga Kosova
7. Rezultatet pėr Studentėt nga Maqedonia
8. Pėrfundime

 

 

 

 

Shėnim

Pėrdorimi i kėtyre tė dhėnave lejohet vetėm nqs. theksohet burimi: "Pyetėsori AlbStudent 2005-2006. www.albstudent.net“

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Hyrje

AlbStudenti ėshtė Rrjeti Internacional i Shoqatave Studentore Shqiptare dhe pėrfshin disa nga shoqatat mė tė mėdha dhe mė aktive studentore shqiptare jashtė atdheut.

Pyetėsori online i zhvilluar me mbėshtetjen e AlbStudentit u krye nė periudhėn nėntor 2005 - qershor 2006 dhe u plotėsua nga 704 studentė shqiptarė nga Shqipėria, Kosova, Maqedonia dhe vende tė tjera tė cilėt studiojnė nė universitete jashtė vendlindjes pėrkatėse.

Njė qėllim i pyetėsorit ėshtė nxjerrja e tė dhėnave bazė mbi studentėt shqiptarė qė studiojnė nė universitete tė huaja, duke pėrfshirė kėtu nė mėnyrė tė veēantė tė dhėna mbi degėt qė studiojnė, moshėn, gjininė e tė tjerė.

Por me anė tė kėtij pyetėsori synohet kryesisht tė hidhet dritė mbi tendencėn aktuale tė studentėve jashtė pėr t’u kthyer ose jo nė vendlindjen e tyre pas studimit. Kjo tendencė merr rėndėsi edhe nė kuadrin e pėrpjekjeve aktuale tė shoqėrisė shqiptare pėr t’ju kundėrvėnė tė ashtuquajturės „ikje e trurit“ (brain drain) nėpėrmjet „kthimit tė trurit“ (brain gain).

Nė seksionet e mėposhtme tė kėtij artikulli do tė pėrshkruhet fillimisht mbledhja e tė dhėnave dhe llogaritja e gabimit statistikor. Nė vijim do paraqiten disa rezultate mbi gjithė kampionin dhe rezultate mė tė detajuara pėr nėngrupet sipas vendlindjes.

Shumica e tabelave dhe grafikėve tė cilėve i referohet teksti gjenden nė fund tė kėtij dokumenti.

2. Mbledhja e tė Dhėnave

Pyetėsori u konceptua si formular online me njė numėr tė kufizuar tė dhėnash qė u plotėsuan nga vetė pjesėmarrėsit. Kėrkesa pėr plotėsimin e kėtij formulari u shpėrnda nė listat kryesore elektronike tė studentėve qė studiojnė jashtė vendlindjes dhe nė lista tė tjera elektronike shqiptare. Plotėsimi u bė nė mėnyrė plotėsisht vullnetare, pa kompensim ose incentiv tjetėr. Duke pasur parasysh se:

• studentėt shqiptarė, ashtu si edhe kolegėt e tyre tė huaj, kanė pothuaj tė gjithė mundėsinė e lidhjes nė internet, leximit tė emailit dhe lundrimit nė rrjet
• mbledhja e tė dhėnave ėshtė bėrė nga ky grup nė mėnyrė tė rastėsishme

mendojmė se kampioni i mbledhur ėshtė pėrfaqėsues pėr grupin qė synon tė studiojė ky pyetėsor.

Ky pyetėsor u publikua online dhe u shpėrnda nė listat respektive elektronike nga :

• AlbStudent, www.albstudent.net
• Illyria (Hamburg), www.illyria.de
• Rinia (Vjenė), www.albrinia.com
• New AGE (Milano), www.newgera.org
• Voxaquila (Parmė), www.voxaquila.org
• USAB (Bolonjė), www.albos.org/usab
• Studenti (Zyrih), www.studenti-zh.ch
• ASAB (Bari),www.asab.it

Gjithashtu ndihmuan nė mėnyrė tė veēantė nėpėrmjet publikimit dhe shpėrndarjes sė tij:

• KSSHN (Oslo), www.albaner.no/al/
• Alb-Shkenca, www.alb-shkenca.org

Plotėsuesit e kėtij pyetėsori janė nė pjesėn mė tė madhe anėtarė tė listave elektronike tė shoqatave tė sipėrpėrmendura.

Shpėrndarja e plotėsuesve sipas vendeve tė studimeve jepet nė tabelat Tabela 2.0, 2.1, 2.2 pėr grupet e plotėsuesve nga Shqipėria, Kosova e Maqedonia.

3. Gabimi Statistikor dhe Intervali i Konfidencės

Kampioni i mbledhur pėrbėhet nga 704 plotėsues tė pyetėsorit. Siē ėshtė e pritshme, shumica e plotėsuesve janė nga Shqipėria, Kosova dhe Maqedonia. Numri i plotėsuesve tė tjerė ėshtė i pamjaftueshėm pėr tė nxjerrė tė dhėna statistikore me vlerė dhe prandaj nuk ėshtė marrė nė konsideratė nė veēanti.

Tabela 3.0: Vendlindja dhe Gabimi Statistikor Kufi.
Vendlindja	Plotësues	Gabimi Statistikor Kufi
Shqipėri	475	4.49%
Kosovė	159	7.77%
Maqedoni	52	13.59%
Preshevė, Medvegjė, Bujanoc	9	-
Tjetėr	9	-
Tė Gjithė	704	3.69%

Sa i takon gabimit statistikor dhe fuqisė parashikuese tė pyetėsorit, dy jane madhėsitė me rėndėsi:

1. gabimi statistikor dhe kufiri i tij
2. intervali i konfidencės

Gabimi u llogarit duke pėrdorur shpėrndarjen binomiale. Kufiri i gabimit statistikor (margin of error) ėshtė njė vlerėsim i variacioneve nė rezultatet e njė matjeje qė pėrsėritet. Sa mė i vogėl tė jetė gabimi kufi, aq mė konfidentė jemi se vlera e matur ėshtė afėr asaj reale. Pra gabimi kufi statistikor tregon vlerėn parashikuese tė pyetėsorit. Vlera nė pėrqindje e gabimit kufi statistikor pėr secilin nga nėn-grupet e kampionit dhe pėr tė gjithin ėshtė dhėnė nė tabelėn Tabela 3.0.

Intervali i konfidencės i pėrdorur pėr kėtė pyetėsor ėshtė ai standard 95%. Ai llogaritet nga vlera e gabimi statistikor kufi. Praktikisht, psh. pėr tė gjithė kampionin, intervali i konfidencės 95% ėshtė ±3.69%, pėr studentėt nga Shqipėria ±4.49%, e kėshtu me rradhė.

4. Rezultatet pėr tė Gjithė Studentėt

Nė kėtė seksion paraqesim tre rezultate tė pėrgjithshme mbi tė gjithė plotėsuesit e pyetėsorit:

1. Gjinia
2. Dega e Studimeve dhe
3. Synimi pas Studimeve

Pėr pikėn e tretė, studentėt pjesėmarrės duhej tė tregonin se si mendojnė se do veprojnė pas pėrfundimit tė studimeve dhe mund tė zgjidhnin ndėrmjet:

• Do tė kthehen nė vendlindje.
• Nuk do tė kthehen nė vendlindje.
• Do jetojnė mes vendlindjes dhe njė vendi tjetėr.
• Nuk e kanė vendosur akoma.

Rezultatet pėr tė dhėnat e mėsipėrme janė paraqitur nė tabelat Tabela 4.0, 4.1, 4.2 dhe nė figurat pėrkatėse.

5. Rezultatet pėr Studentėt nga Shqipėria

Nė kėtė seksion paraqesim rezultatet e pyetėsorit pėr studentėt nga Shqipėria. Numri i plotėsuesve me vendlindje Shqipėrinė ėshtė 475. Pėrveē tre tė dhėnave tė mėsipėrme tė seksionit tė pėrbashkėt nė kėtė seksion jepen edhe tė dhėnat e detajuara tė meposhtme:

1. Viti i lindjes
2. Qyteti/Rrethi i gjimnazit
3. Koha qė mbetet deri nė pėrfundim tė studimeve

Rezultatet pėr tė dhėnat e mėsipėrme janė paraqitur nė tabelat Tabela 5.0, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.5 dhe nė figurat pėrkatėse.

6. Rezultatet pėr Studentėt nga Kosova

Nė kėtė seksion paraqesim rezultatet e pyetėsorit pėr studentėt nga Kosova. Numri i plotėsuesve me vendlindje Kosovėn ėshtė 159. Nė kėtė seksion jepen tė dhėnat e detajuara tė mėposhtme:

1. Gjinia
2. Degėt e studimit
3. Viti i lindjes
4. Synimi pas studimit

Rezultatet pėr tė dhėnat e mėsipėrme janė paraqitur nė tabelat Tabela 6.0, 6.1, 6.2, 6.3 dhe nė figurat pėrkatėse.

7. Rezultatet pėr Studentėt nga Maqedonia

Nė kėtė seksion paraqesim rezultatet e pyetėsorit pėr studentėt nga Maqedonia. Numri i plotėsuesve me vendlindje Maqedoninė ėshtė 52. Nė kėtė seksion jepen tė dhėnat e detajuara tė mėposhtme:

1. Gjinia
2. Synimi pas studimit

Rezultatet pėr tė dhėnat e mėsipėrme janė paraqitur nė tabelat Tabela 7.0, 7.1 dhe nė figurat pėrkatėse.

8. Pėrfundime

Siē shihet dhe nga rezultatet kemi njė situatė tė ndryshme pėrsa i pėrket ndarjes gjinore tė studentėve. Ndėrsa tek studentėt nga Shqipėria kemi njė pėrqindje pak mė tė lartė femrash, pėr studentėt nga Kosova e Maqedonia kemi njė pėrqindje tė dukshme mė tė madhe meshkujsh.

Nga ana tjetėr rezultatet e kėtij pyetėsori tregojnė qartė qė ka paralele tė dukshme nė degėt e studimit mes studentėve nga Shqipėria e atyre nga Kosova. Kėtu vihet re se vetėm njė pjesė e vogėl e studentėve nga Shqipėria (rreth 18%) studiojnė degė me drejtim shkencor e teknik si shkenca natyrore, informatikė, inxhinieri, etj.

Studentėt nga Shqipėria vijnė kryesisht nga gjimnazet e Tiranės e mė pas me distancė relativisht tė madhe nga Shkodra, Durrėsi, Vlora, Elbasani, Fieri e Korēa.

Rezultati mė interesant i kėtij pyetėsori ėshtė tendenca qė kanė studentėt pėr kthimin nė vendlindje pas mbarimit tė studimeve. Mė shumė se gjysma e studentėve janė akoma tė pavendosur nėse do kthehen apo jo, rreth njė e katėrta mendojnė tė kthehen, rreth 15% mendojnė tė jetojnė mes vendlindjes dhe njė vendit tjetėr dhe vetėm rreth 10% mendojnė se nuk do kthehen.

Tė pavendosurit dhe ata qė nuk dėshirojnė tė kthehen kanė pėrqindje tė ngjashme mes Shqipėrisė, Kosovės e Maqedonisė. Tek pjesa tjetėr e studentėve bie nė sy tendenca pak mė e madhe e studentėve prej Shqipėrisė pėr t’u kthyer si dhe tendenca pak mė e madhe e studentėve prej Kosovės e Maqedonise pėr tė jetuar midis vendlindjes e njė vendi tjetėr.

Pėrqindja e madhe e tė pavendosurve pėrbėn, pėr mendimin tonė, njė tė dhėnė tė rėndėsishme. Duhet pasur parasysh se kjo tendencė mund tė ndryshojė me kalimin e kohės nė njėrin kah a nė tjetrin. Krijimi i kushteve tė favorshme pėr riintegrimin nė vendlindje tė studentėve qė studiojnė jashtė mund tė ndryshojė balancėn nė favor tė rikthimit tė tyre dhe vendosjes sė njė ekuilibri dinamik mes atyre qė largohen pėr studime jashtė dhe atyre qė rikthehen nė vendlindje.

Nė mbyllje dėshirojmė tė falenderojmė AlbStudentin pėr mbėshtetjen dhe tė gjithė studentet e studentėt qė plotėsuan pyetėsorin duke mundėsuar realizimin e tij.

Autorėt, Tetor 2006.